ఏవం సంకల్ప్య భగవాన్ సర్వవేదాననుస్మరన్ । నాట్యవేదం తతశ్చక్రే చతుర్వేదాంగసంభవమ్ ॥ తాత్పర్యం: ఈ విధంగా గట్టిగా సంకల్పించుకుని, భగవంతుడైన బ్రహ్మదేవుడు నాలుగు వేదాలను మనసులో ధ్యానించి, వాటి అంగాల (భాగాల) నుండి ‘నాట్యవేదాన్ని’ రూపకల్పన చేశారు. వివరణ: బ్రహ్మదేవుడు నాట్యాన్ని పూర్తిగా కొత్తగా సృష్టించలేదు, ఉన్నవాటిలోనే అత్యుత్తమ ...

సర్వశాస్త్రార్థసంపన్నం సర్వశిల్పప్రవర్తకమ్ । నాట్యాఖ్యం పంచమం వేదం సేతిహాసం కరోమ్యహమ్ ॥ తాత్పర్యం: “సకల శాస్త్రాల యొక్క అర్థంతో నిండినది, అన్ని శిల్పకళలకు, నైపుణ్యాలకు మూలమైనది, ఇతిహాసంతో (చరిత్రతో) కూడినదైన ‘నాట్యం’ అనే ఐదవ వేదాన్ని నేను సృష్టిస్తున్నాను” అని బ్రహ్మ ప్రకటించారు. వివరణ: నాట్యం అనేది ఏకాంత ...

ధర్మ్యమర్థ్యం యశస్యం చ సోపదేశ్యం ససంగ్రహమ్ । భవిష్యతశ్చ లోకస్య సర్వకర్మానుదర్శకమ్ ॥ తాత్పర్యం: బ్రహ్మ సృష్టించబోయే ఆ ఐదో వేదం—ధర్మాన్ని, అర్థాన్ని, కీర్తిని ఇచ్చేదిగా, మంచి ఉపదేశాలతో కూడినదిగా మరియు భవిష్యత్తు తరాల యొక్క అన్ని కర్మలను (పనులను) ప్రతిబింబించే అద్దంలా ఉండాలి అని సంకల్పించారు. వివరణ: ...

ఏవమస్త్వితి తానుక్త్వా దేవరాజం విసృజ్య చ । సస్మార చతురో వేదాన్యోగమాస్థాయ తత్త్వవిత్ ॥ తాత్పర్యం: దేవతల కోరికకు బ్రహ్మదేవుడు “అలాగే కానివ్వు” అని చెప్పి, ఇంద్రుడిని పంపించివేసారు. ఆపై తత్త్వజ్ఞాని అయిన బ్రహ్మ యోగనిష్ఠలో మునిగి, నాలుగు వేదాలను స్మరించుకున్నారు. వివరణ: నాట్య సృష్టి అనేది ఏదో ...

న వేదవ్యవహారోయం సంశ్రావ్యః శూద్రజాతిషు । తస్మాత్సృజాపరం వేదం పంచమం సార్వవర్ణికమ్ ॥ తాత్పర్యం: “ప్రస్తుతం ఉన్న నాలుగు వేదాలు సమాజంలోని అన్ని వర్గాల వారికి, శూద్రులకు వినడానికి వీలు లేదు (లేదా అర్థం కావు). కాబట్టి, అందరికీ సమానంగా ఉపయోగపడేలా ‘ఐదవ వేదాన్ని’ (పంచమ వేదం) సృష్టించండి.” ...

దేవదానవగాంధర్వ యక్షరక్షోమహోరగై:। జంబుద్వీపే సమాక్రాంతే లోకపాలప్రతిష్ఠితే॥ తాత్పర్యం: జంబుద్వీపం దేవదానవ గాంధర్వ యక్షరాక్షస మహోరగాలతో నిండి లోకపాలకుల ఆధీనంలో ఉంది. (వారందరూ ఆ కాలపు కొత్తగా తలెత్తిన సంఘర్షణలను అనుభవిస్తున్నారు).

Purvam krutayuge vipra vruthe svayambhuvah anthare।Tretayuge atha samprapte mano vaivasvatasya tu || Summary: After the Krita Yuga and the Svayambhuva Manvantara had passed, the need for the science of dance (Natya Veda) arose at the ...

Bhavadbhi shuchibhirbhootvaa tathavahitamaanasai।Shrooyataam naatyavedasya sambhavo brahmanirmit|| Summary: Bharata appealed, “With pure and focused minds, listen to the origin of the Natya Veda, which was created by Brahma.”

Teshaam tu vachanam shrutvaa muneenaam bharato muni|Pratyuvaacha tato vaakyam naatyavedakathaam prati || Summary: Upon hearing those questions from the sages, Bharata Muni then began narrating the story concerning the science of dramaturgy – this marks ...