ఆవశ్యకత: నాట్య వేదం – “నాట్య శాస్త్రం” గా ఎలా మారింది? మహర్షులు అడిగిన 5 రహస్యప్రశ్నలే దానికి నాంది
శ్లోకం:
ప్రణమ్య శిరసా దేవౌ పితామహమహేశ్వరౌ |
నాట్యశాస్త్రం ప్రవక్ష్యామి బ్రహ్మణా యదుదాహృతం ||
తాత్పర్యం:
బ్రహ్మ, మహేశ్వరులకు నమస్కరించి, బ్రహ్మదేవుడు ఉపదేశించిన నాట్యశాస్త్రాన్ని భరతముని వివరించబోతున్నాడు.
శ్లోకం:
సమాప్తజప్యం వ్రతినం స్వసుతైః పరివారితం |
అనధ్యాయే కదాచిత్తు భరతం నాట్యకోవిదం ||
తాత్పర్యం:
జపవ్రతాలు పూర్తి చేసి తన పుత్రులతో ఉన్న నాట్యవిద్వాంసుడు భరతమునిని ఒక రోజు మునులు దర్శించారు.
శ్లోకం:
మునయః పర్యుపాస్యైనమాత్రేయప్రముఖాః పురా |
పప్రచ్ఛుస్తే మహాత్మానో నియతేంద్రియబుద్ధయః ||
తాత్పర్యం:
ఆత్రేయుడు మొదలైన మహర్షులు భరతమునిని గౌరవించి నాట్యవేదం గురించి ప్రశ్నలు అడిగారు.
శ్లోకం:
యో ‘యం భగవతా సమ్యగ్గ్రథితో వేదసమ్మితః |
నాట్యవేదం కథం బ్రహ్మన్నుత్పన్నః కస్య వా కృతే ||
తాత్పర్యం:
వేదసమానమైన నాట్యవేదం ఎలా ఉద్భవించింది, ఎవరి కోసం సృష్టించబడింది అని మునులు ప్రశ్నించారు.
శ్లోకం:
కత్యంగః కింప్రమాణశ్చ ప్రయోగశ్చాస్య కీదృశః |
సర్వమేతద్యథాతత్త్వం భగవన్వక్తుమర్హసి ||
తాత్పర్యం:
నాట్యవేదంలోని అంగాలు, పరిమాణం, ప్రదర్శన విధానం గురించి యథార్థంగా వివరించమని మునులు కోరారు.
శ్లోకం:
తేషాం తు వచనం శ్రుత్వా మునీనాం భరతో మునిః |
ప్రత్యువాచ తతో వాక్యం నాట్యవేదకథాం ప్రతి ||
తాత్పర్యం:
మునుల ప్రశ్నకు సమాధానంగా భరతముని నాట్యవేద ఉద్భవ కథను వివరించడం ప్రారంభించాడు.
శ్లోకం:
భవద్భిః శుచిభిర్భూత్వా తథా’వహితమానసైః |
శ్రూయతాం నాట్యవేదస్య సంభవో బ్రహ్మనిర్మితః ||
తాత్పర్యం:
పవిత్రతతో, ఏకాగ్ర చిత్తంతో వినండి; ఇప్పుడు బ్రహ్మదేవుడు సృష్టించిన నాట్యవేదం ఎలా ఉద్భవించిందో వివరిస్తాను.
శ్లోకం:
పూర్వం కృతయుగే విప్రా వృత్తే స్వాయంభువే ‘న్తరే |
త్రేతాయుగే ‘థ సంప్రాప్తే మనోర్వైవస్వతస్య తు ||
తాత్పర్యం:
కృతయుగం ముగిసి వైవస్వత మనువు కాలంలోని త్రేతాయుగం ప్రారంభమైన సందర్భాన్ని ఈ శ్లోకం సూచిస్తుంది.
శ్లోకం:
గ్రామ్యధర్మప్రవృత్తే తు కామలోభవశం గతే |
ఈర్ష్యాక్రోధాదిసమ్మూఢే లోకే సుఖితదుఃఖితే ||
తాత్పర్యం:
త్రేతాయుగంలో ప్రజలు కామ, లోభ, ఈర్ష్య, క్రోధాలకు లోనై సుఖదుఃఖాలకు బంధితులయ్యారు.
శ్లోకం:
దేవదానవగంధర్వయక్షరక్షోమహోరగైః |
జంబుద్వీపే సమాక్రాంతే లోకపాలప్రతిష్ఠితే ||
తాత్పర్యం:
దేవతలు, దానవులు మరియు ఇతర జీవజాతులు జంబుద్వీపమంతటా వ్యాపించి తమ తమ స్థానాలలో స్థిరపడ్డారు.
భరతముని పరంపర పూర్తి వివరాల కోసం ‘నాట్యోత్పత్తి – నాట్య వేదం (1 అధ్యాయం)’ ప్లేలిస్ట్ చూడండి!
https://www.youtube.com/playlist?list=PLItKpqPb42h_oTi7LK68CEz0s73KJVenz
